Microsoft đang nỗ lực tối ưu Windows 11 để hệ điều hành hoạt động tốt hơn trên những thiết bị chỉ có 8GB RAM. Thế nhưng, một thử nghiệm mới lại cho thấy chính ứng dụng Weather tích hợp sẵn có thể sử dụng tới 1,6GB bộ nhớ, tương đương gần 20% dung lượng RAM của một chiếc PC 8GB.
Trong nhiều năm, Windows 11 đã nhận không ít phàn nàn về mức tiêu thụ tài nguyên, đặc biệt trên các thiết bị chỉ được trang bị 8GB RAM. Vấn đề càng đáng chú ý khi giá DRAM đang tăng cao, khiến nhiều nhà sản xuất tiếp tục sử dụng cấu hình 8GB để kiểm soát giá bán laptop.
Microsoft cũng đã nhận ra vấn đề này và đang tập trung tối ưu bộ nhớ cho Windows 11. Tuy nhiên, trường hợp của Weather cho thấy việc giảm mức tiêu thụ RAM không chỉ nằm ở phần lõi của hệ điều hành mà còn phụ thuộc rất nhiều vào cách Microsoft xây dựng các ứng dụng tích hợp.
Weather có lúc sử dụng tới 1,6GB RAM
Theo thử nghiệm được Windows Latest thực hiện, ứng dụng Weather trên Windows 11 có thể sử dụng từ vài trăm MB cho tới hơn 1,5GB RAM tùy vào trạng thái hoạt động. Ngay sau khi mở ứng dụng, lượng RAM sử dụng nhanh chóng tăng lên khoảng 1GB. Khi không tương tác, mức tiêu thụ giảm xuống khoảng 600MB và có thời điểm thấp nhất chỉ khoảng 500MB.
Tuy nhiên, khi người dùng bắt đầu cuộn trang, mở thêm nội dung hoặc tương tác với các thành phần bên trong Weather, lượng RAM sử dụng tăng đáng kể. Trong thử nghiệm, con số này có lúc đạt khoảng 1,5GB và thậm chí chạm ngưỡng 1,6GB. Trên một chiếc máy có 32GB hoặc 64GB RAM, mức tiêu thụ này có thể không tạo ra khác biệt quá rõ rệt.
Nhưng với máy chỉ có 8GB RAM, câu chuyện hoàn toàn khác, khi đó 1,6GB tương đương 20% tổng dung lượng RAM vật lý của hệ thống. Điều đó đồng nghĩa Windows 11 chỉ còn khoảng 6,4GB RAM cho toàn bộ hệ điều hành, trình duyệt, phần mềm văn phòng, ứng dụng nhắn tin và hàng loạt tiến trình chạy nền khác.
Khi người dùng tiếp tục mở Chrome với nhiều tab, Microsoft Teams, phần mềm chỉnh sửa ảnh hoặc các ứng dụng văn phòng, lượng RAM còn lại có thể nhanh chóng bị sử dụng hết. Lúc này, Windows phải dựa nhiều hơn vào bộ nhớ ảo bằng cách chuyển một phần dữ liệu từ RAM sang SSD. Dù cơ chế này giúp hệ thống tránh bị treo ngay lập tức, tốc độ truy xuất của SSD vẫn thấp hơn đáng kể so với RAM.
Kết quả là người dùng có thể bắt đầu cảm nhận hiện tượng chuyển cửa sổ chậm, mở ứng dụng lâu hoặc hệ thống phản hồi không còn mượt như trước. Điều đáng nói là thủ phạm đôi khi lại là một ứng dụng mà người dùng gần như không nghĩ tới.
Weather thực chất là một ứng dụng web được “đóng gói”
Một phần nguyên nhân khiến Weather có mức tiêu thụ RAM khá cao nằm ở cách Microsoft xây dựng ứng dụng.
Thay vì là một ứng dụng Windows thuần túy với giao diện và hệ thống xử lý riêng, Weather hiện phụ thuộc đáng kể vào nội dung MSN và nền tảng Edge WebView. Về bản chất, Microsoft đang đưa một lượng lớn nội dung web vào bên trong cửa sổ ứng dụng.
Cách tiếp cận này mang lại một số lợi ích cho Microsoft. Nội dung thời tiết, tin tức và giao diện có thể được cập nhật từ máy chủ mà không nhất thiết phải phát hành một phiên bản ứng dụng hoàn toàn mới. Tuy nhiên, đổi lại là ứng dụng phải tải nhiều thành phần web cùng lúc.
Ngoài dữ liệu thời tiết, Weather còn có hình ảnh, nội dung tin tức, các thành phần giao diện, mã JavaScript, quảng cáo và những tiến trình liên quan đến WebView. Khi người dùng cuộn trang hoặc mở thêm nội dung, lượng dữ liệu được tải và duy trì trong bộ nhớ cũng tăng lên. Đây là lý do một ứng dụng tưởng chừng đơn giản như Weather lại có thể tiêu thụ lượng RAM tương đương một phần mềm nặng hơn rất nhiều.
Vấn đề càng gây tranh luận khi Weather không chỉ hiển thị thông tin thời tiết mà còn mang nhiều nội dung của MSN, bao gồm cả quảng cáo. Trải nghiệm vì thế gần với một cổng thông tin trực tuyến hơn là một tiện ích thời tiết đơn giản. Trong khi đó, các ứng dụng thời tiết trên những nền tảng khác thường có thiết kế gọn nhẹ hơn đáng kể.
Điều này không đồng nghĩa Weather trên Windows 11 luôn sử dụng 1,6GB RAM hay mọi máy đều gặp tình trạng tương tự. Mức tiêu thụ bộ nhớ còn phụ thuộc phiên bản Windows, phiên bản ứng dụng, nội dung được tải và cách hệ điều hành quản lý bộ nhớ. Tuy nhiên, việc một ứng dụng tích hợp sẵn có thể chạm ngưỡng này trong quá trình sử dụng thông thường vẫn là điều đáng chú ý.
Microsoft muốn Windows 11 “nhẹ” hơn, nhưng ứng dụng tích hợp cũng phải thay đổi
Điều thú vị nằm ở thời điểm vấn đề này xuất hiện.
Microsoft đang tích cực tối ưu Windows 11 cho những thiết bị có từ 8GB RAM trở lên. Hãng đã công bố nhiều kế hoạch nhằm giảm mức tiêu thụ bộ nhớ của hệ điều hành, đồng thời cải thiện hiệu suất của WinUI, Chromium và WebView2. Mục tiêu là giúp Windows 11 phản hồi nhanh hơn trên những thiết bị có dung lượng RAM hạn chế.
Thế nhưng, nếu các ứng dụng tích hợp vẫn sử dụng hàng trăm MB, thậm chí hơn 1GB RAM cho những tác vụ tương đối đơn giản, hiệu quả của quá trình tối ưu sẽ bị hạn chế. Một hệ điều hành sử dụng ít RAM hơn là điều tốt. Nhưng nếu những thành phần đi kèm lại nhanh chóng lấy lại phần tài nguyên vừa tiết kiệm được, người dùng vẫn khó cảm nhận được sự khác biệt trong thực tế.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh 8GB RAM đang có nguy cơ trở lại thành cấu hình phổ biến trên laptop giá dễ tiếp cận do giá bộ nhớ tăng cao.
Trên máy 16GB RAM, một ứng dụng sử dụng 1GB RAM có thể chỉ là vấn đề nhỏ. Nhưng trên máy 8GB, cùng một ứng dụng có thể chiếm tới một phần tám dung lượng bộ nhớ ngay cả trước khi người dùng bắt đầu làm việc. Nếu đạt 1,6GB, con số này tương đương gần một phần năm RAM của hệ thống.
Người dùng Windows 11 có thể làm gì?
Nếu không sử dụng Weather thường xuyên, giải pháp đơn giản nhất là gỡ ứng dụng khỏi Windows 11. Người dùng có thể mở Start, tìm Weather, nhấp chuột phải và chọn Uninstall. Ngoài ra, có thể vào Settings > Apps > Installed apps, tìm Weather rồi chọn gỡ cài đặt.
Trong trường hợp vẫn muốn sử dụng ứng dụng, người dùng có thể kiểm tra tùy chọn hoạt động nền tại Settings > Apps > Installed apps > Weather > Advanced options. Tùy phiên bản Windows 11, tùy chọn này có thể cho phép hạn chế hoặc tắt hoạt động nền của ứng dụng.
Một cách khác đơn giản nhưng hiệu quả là thường xuyên kiểm tra Task Manager bằng tổ hợp Ctrl + Shift + Esc.
Tại đây, người dùng có thể sắp xếp danh sách theo cột Memory để xác định ứng dụng nào đang chiếm nhiều RAM nhất. Nếu Weather tiếp tục sử dụng lượng bộ nhớ bất thường dù không được sử dụng, việc kết thúc tiến trình hoặc khởi động lại máy có thể giúp giải phóng tài nguyên.
Dù vậy, không nên xem con số 1,6GB như mức tiêu thụ cố định của Weather trên mọi máy Windows 11. Một thử nghiệm đơn lẻ chưa đủ để kết luận ứng dụng luôn ngốn lượng RAM này.
Đây vẫn là một câu hỏi đáng chú ý cho Microsoft.
Nếu Windows 11 đang được tối ưu để sống tốt hơn với 8GB RAM, tại sao một ứng dụng cài sẵn chỉ để xem thời tiết lại có thể chiếm gần 20% bộ nhớ của chính chiếc máy đó?
Trong bối cảnh RAM ngày càng đắt đỏ và 8GB có khả năng tiếp tục xuất hiện trên nhiều laptop phổ thông, Microsoft sẽ không chỉ phải làm nhẹ kernel, shell hay giao diện Windows 11. Hãng cũng cần nhìn lại những ứng dụng tích hợp đang chạy trên nền web và WebView2. Bởi với một chiếc laptop 8GB RAM, từng vài trăm MB đều có giá trị.
Và nếu chỉ mở Weather để xem hôm nay có mưa hay không mà hệ thống đã mất gần 1,6GB RAM, thì vấn đề không còn nằm ở việc “8GB có đủ dùng hay không”, mà còn nằm ở câu hỏi Windows 11 đang sử dụng 8GB RAM hiệu quả đến mức nào.
