Nếu trước đây trình duyệt web chủ yếu cần RAM và CPU để hoạt động, thì cuộc đua AI đang tiếp tục ngốn thêm tài nguyên ổ cứng của người dùng. Chrome và Edge hiện không chỉ tải trang web, chạy JavaScript hay phát video, mà còn bắt đầu thực hiện các tác vụ AI ngay trên thiết bị.
Google Chrome và Microsoft Edge đang ngày càng đưa nhiều tính năng AI trực tiếp lên máy tính người dùng. Đổi lại, trình duyệt có thể yêu cầu tới 20 GB dung lượng trống trên ổ cứng để tải và vận hành các mô hình AI cục bộ, biến một phần không gian lưu trữ vốn dành cho ứng dụng và dữ liệu cá nhân thành nơi chứa mô hình trí tuệ nhân tạo.
Điều này mang lại một số lợi ích về tốc độ phản hồi và quyền riêng tư, nhưng đồng thời cũng tạo thêm áp lực lên dung lượng SSD, đặc biệt với những chiếc laptop phổ thông chỉ được trang bị ổ cứng SSD 256GB hoặc 512GB.
Chrome và Edge cùng yêu cầu 20 GB dung lượng ổ cứng trống
Theo tài liệu hỗ trợ của Google, Chrome hiện yêu cầu khoảng 20 GB dung lượng trống trên thiết bị Windows để có thể tải xuống và vận hành một số mô hình AI trực tiếp trên máy.
Con số 20 GB không đồng nghĩa Chrome sẽ luôn chiếm trọn 20 GB cho riêng mô hình AI. Đây là mức dung lượng trống mà hệ thống yêu cầu để quá trình tải xuống và cài đặt có thể diễn ra ổn định. Tuy nhiên, đối với người dùng đang sử dụng laptop với SSD 256GB, đây vẫn là một con số đáng kể.
Trước đó, Chrome từng gây chú ý khi trình duyệt bắt đầu tự động tải một mô hình AI có dung lượng khoảng 4 GB xuống thiết bị mà người dùng không phải lúc nào cũng nhận ra. Khi các tính năng AI tiếp tục được mở rộng, nhu cầu lưu trữ cho những mô hình này cũng có xu hướng tăng theo.
Google đang theo đuổi hướng on-device AI, tức xử lý AI trực tiếp trên máy tính thay vì gửi toàn bộ dữ liệu lên máy chủ. Mô hình này có ưu điểm là giảm độ trễ, hạn chế việc truyền dữ liệu lên đám mây và có thể giúp một số tính năng hoạt động ngay cả khi kết nối Internet không ổn định, nhưng cái giá phải trả là phần cứng người dùng phải dành thêm không gian lưu trữ cho mô hình AI.
Microsoft Edge cũng đang đi theo hướng tương tự.
Trình duyệt của Microsoft đặt yêu cầu khoảng 20 GB dung lượng ổ cứng trống cho việc tải và sử dụng các mô hình AI cục bộ. Ngoài dung lượng SSD, Edge còn đưa ra yêu cầu phần cứng đáng chú ý hơn khi cần GPU có ít nhất khoảng 5,5 GB VRAM trong một số trường hợp.
Điều đó cho thấy AI trên trình duyệt không còn đơn thuần là một tính năng phần mềm nhẹ nhàng. Các mô hình AI cục bộ cần cả dung lượng ổ cứng lưu trữ, bộ nhớ hệ thống và tài nguyên xử lý tương ứng.
Vì sao trình duyệt cần nhiều dung lượng như vậy? Lý do là vì một mô hình AI không giống một tiện ích mở rộng thông thường. Để có thể chạy trực tiếp trên máy tính, trình duyệt phải lưu trữ mô hình, các thành phần runtime, dữ liệu phụ trợ và những tệp cần thiết để thực hiện suy luận. Khi mô hình ngày càng lớn và phức tạp, dung lượng ổ cứng cần thiết cũng tăng theo.
Việc xử lý AI cục bộ có thể đem lại trải nghiệm nhanh hơn trong một số tác vụ bởi dữ liệu không cần liên tục gửi tới máy chủ rồi chờ kết quả trả về. Đây cũng là một trong những hướng phát triển quan trọng của ngành công nghiệp PC khi các nhà sản xuất CPU, GPU và hệ điều hành đều đang thúc đẩy khái niệm PC AI. Nhưng với người dùng, điều này đồng nghĩa chiếc trình duyệt quen thuộc đang dần trở thành một phần mềm có yêu cầu phần cứng cao hơn.
Một trình duyệt trước đây có thể được cài đặt và sử dụng trên hầu hết máy tính mà không cần quan tâm quá nhiều đến dung lượng SSD. Trong tương lai, người dùng có thể phải dành riêng hàng chục GB dung lượng ổ cứng chỉ để phục vụ các tính năng AI tích hợp.
Vấn đề càng đáng chú ý với những bộ máy sử dụng SSD 256GB.
Sau khi trừ dung lượng dành cho Windows, ứng dụng, file cá nhân và phân vùng hệ thống, người dùng thực tế không có quá nhiều không gian trống. Nếu Chrome hoặc Edge yêu cầu thêm hàng chục GB cho AI, dung lượng còn lại có thể nhanh chóng giảm xuống mức cảnh báo.
Đối với một máy tính có SSD 1TB, việc dành 20GB cho AI không phải vấn đề quá nghiêm trọng. Nhưng trên những bộ máy sử dụng SSD 256GB, mỗi GB dung lượng đều đáng giá. Windows 11, các ứng dụng văn phòng, trình duyệt, game, ảnh, video và dữ liệu cá nhân đã có thể chiếm phần lớn dung lượng ổ cứng.
Khi dung lượng trống giảm quá thấp, vấn đề không chỉ là người dùng không còn chỗ lưu file. Một số tác vụ của hệ điều hành và ứng dụng cũng có thể bị ảnh hưởng do thiếu không gian tạm thời.
Microsoft dường như đã tính đến vấn đề này trên Edge. Trình duyệt có cơ chế quản lý dung lượng và trong một số trường hợp sẽ tự động xóa mô hình AI khi dung lượng trống của ổ cứng giảm xuống dưới khoảng 10 GB. Cách làm này giúp hạn chế nguy cơ AI chiếm hết không gian lưu trữ và ảnh hưởng tới các chức năng quan trọng khác của hệ thống.
Tuy nhiên, nó cũng cho thấy một nghịch lý: AI được tích hợp để làm trình duyệt thông minh hơn nhưng lại có thể khiến người dùng phải liên tục quan tâm tới dung lượng SSD.
Người dùng có thể kiểm soát AI trên Chrome và Edge
Không phải mọi người dùng đều cần đến AI chạy trực tiếp trên máy. Nếu chỉ sử dụng Chrome để duyệt web, xem video, đọc tin tức hoặc làm việc cơ bản, các tính năng AI cục bộ có thể không mang lại nhiều giá trị tương xứng với lượng tài nguyên sử dụng.
Google cho phép người dùng quản lý các tính năng AI trên Chrome thông qua phần cài đặt. Với những thiết bị có dung lượng SSD hạn chế, việc kiểm tra và tắt các tính năng On-device AI không cần thiết có thể là một cách đơn giản để kiểm soát việc tải mô hình xuống máy.
Người dùng Edge cũng nên kiểm tra các tính năng AI đang được kích hoạt và theo dõi dung lượng ổ cứng thường xuyên, đặc biệt nếu đang sử dụng SSD 256GB.
Điều này không có nghĩa AI trên thiết bị là một bước đi sai hướng. Ngược lại, xử lý AI cục bộ đang trở thành xu hướng quan trọng khi các nhà sản xuất muốn giảm độ trễ, tăng khả năng bảo vệ dữ liệu và tận dụng sức mạnh của NPU, CPU và GPU trên PC hiện đại. Vấn đề nằm ở cách các tính năng này được triển khai.
Chrome và Edge đang biến trình duyệt từ một phần mềm truy cập Internet thành một nền tảng AI chạy trực tiếp trên PC. Và để đổi lấy những tính năng thông minh hơn, người dùng có thể phải hy sinh thêm hàng chục GB dung lượng SSD.
Trong thời đại PC AI, RAM, CPU và GPU không còn là những tài nguyên duy nhất cần quan tâm. Dung lượng SSD cũng đang trở thành một phần của “chi phí AI” mà người dùng phải trả, dù không phải lúc nào khoản chi phí đó cũng xuất hiện trên bảng thông số của chiếc máy tính.
