Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ vừa khởi tố vụ án liên quan đến hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính, đánh dấu một trong những vụ việc đầu tiên tại Việt Nam được xử lý hình sự đối với hoạt động cài đặt Windows và Microsoft Office bằng công cụ kích hoạt trái phép trên quy mô lớn.
Hàng trăm máy tính bị phát hiện sử dụng phần mềm kích hoạt lậu
Theo thông tin từ Công an tỉnh Phú Thọ, quá trình điều tra cho thấy tình trạng sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn đang diễn ra phổ biến tại nhiều doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và đơn vị kinh doanh thiết bị công nghệ.
Lực lượng chức năng xác định Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam do bà Nguyễn Thị Thanh Huyền làm Giám đốc đã cung cấp 81 bộ máy tính cho nhiều khách hàng trên địa bàn. Các thiết bị này được cài sẵn hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office thông qua các công cụ kích hoạt trái phép như crack, activator hoặc key bản quyền không hợp lệ.
Mở rộng kiểm tra tại một cơ sở giáo dục, cơ quan chức năng tiếp tục phát hiện thêm 350 máy tính có dấu hiệu vi phạm tương tự. Những thiết bị này được cung cấp bởi Công ty TNHH Hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH MTV Giải pháp công nghệ Tek-Solution.
Lần theo chuỗi cung ứng phần mềm vi phạm
Từ các tài liệu và chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra tiến hành khám xét nơi làm việc cũng như cơ sở lắp ráp máy tính của ông Lại Hoàng Dương, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng.
Theo kết quả điều tra ban đầu, đơn vị này bị nghi ngờ đã sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép để cài đặt Windows và Microsoft Office trước khi cung cấp thiết bị cho các đối tác trung gian.
Song song đó, lực lượng chức năng cũng khám xét nơi làm việc của ông Khuất Tiến Minh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Giải pháp công nghệ Tek-Solution tại Hà Nội nhằm phục vụ công tác điều tra và thu thập thêm chứng cứ liên quan.
Hiện cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng vụ án để làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan trong chuỗi cung cấp, lắp ráp và phân phối máy tính có cài đặt phần mềm vi phạm bản quyền.
Thiệt hại hàng chục tỷ đồng cho chủ sở hữu bản quyền
Theo đánh giá ban đầu, giá trị bản quyền hợp pháp của hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office hiện dao động từ khoảng 4 đến 9 triệu đồng cho mỗi máy tính tùy phiên bản.
Với số lượng thiết bị vi phạm được phát hiện lên tới hàng trăm máy, cơ quan chức năng ước tính thiệt hại trực tiếp đối với các chủ sở hữu bản quyền đã lên tới hàng chục tỷ đồng.
Tuy nhiên, con số thực tế có thể còn lớn hơn đáng kể nếu tính đến các thiệt hại gián tiếp như thất thu doanh thu, ảnh hưởng tới hoạt động nghiên cứu phát triển sản phẩm và tác động tiêu cực tới môi trường kinh doanh phần mềm bản quyền tại Việt Nam.
Cảnh báo tới doanh nghiệp và đơn vị kinh doanh máy tính
Vụ án được xem là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy các cơ quan chức năng đang tăng cường xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phần mềm, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh máy tính và dịch vụ công nghệ thông tin.
Các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hệ thống phần mềm đang sử dụng, đảm bảo Windows, Microsoft Office và các ứng dụng thương mại khác đều được cấp phép hợp pháp. Đối với các đơn vị lắp ráp hoặc bán máy tính, việc cài đặt phần mềm không bản quyền để giảm chi phí hoặc tăng sức cạnh tranh có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc tuân thủ quy định về bản quyền phần mềm không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường công nghệ minh bạch và bền vững hơn.
