Lần đầu tiên một vụ án liên quan đến hành vi cài đặt trái phép phần mềm máy tính bị xử lý hình sự, với nhiều giám đốc doanh nghiệp công nghệ bị khởi tố vì sử dụng công cụ crack để cài đặt Windows và Microsoft Office trên hàng chục nghìn máy tính bán ra thị trường.
Ngày 14.7, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết đã khởi tố vụ án và khởi tố nhiều bị can về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Theo kết quả điều tra ban đầu, các bị can bị cáo buộc đã sử dụng những công cụ kích hoạt trái phép như crack và active để cài đặt, sử dụng trái phép phần mềm của Microsoft trên các máy tính thương hiệu Thánh Gióng trước khi cung cấp cho khách hàng.
Khởi tố nhiều giám đốc doanh nghiệp công nghệ
Những người bị khởi tố gồm Bùi Đắc Ánh Dương (36 tuổi), Giám đốc Công ty Cổ phần Hệ thống Thông tin Athena Việt Nam; Nguyễn Thị Thanh Huyền (45 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam; Nguyễn Văn Hưng (37 tuổi), nhân viên Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam; Đặng Hùng Cường (39 tuổi), Giám đốc điều hành Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Tek-Solution và Khuất Tiến Minh (36 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Tek-Solution.
Cơ quan điều tra xác định các doanh nghiệp này đã cài đặt trái phép hệ điều hành Windows cùng bộ phần mềm Microsoft Office lên hàng trăm lô máy tính mang thương hiệu Thánh Gióng trước khi bàn giao cho khách hàng là doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và nhiều tổ chức trên cả nước.
Theo công an, hành vi trên đã xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính của Microsoft và đủ căn cứ để xử lý hình sự theo quy định hiện hành.
Gần 14.000 máy tính được bán ra thị trường
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2026, ba doanh nghiệp gồm Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam, Công ty TNHH Hệ thống Thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Tek-Solution đã bán tổng cộng 13.956 máy tính cho 509 cơ quan, tổ chức và cá nhân trên cả nước.
Tổng doanh thu từ các giao dịch này được xác định khoảng 181 tỉ đồng.
Ngoài ra, Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng cũng được xác định đã bán khoảng 53.000 máy tính cho 730 khách hàng với tổng doanh số khoảng 450 tỉ đồng trong cùng giai đoạn.
Hiện cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ phạm vi sử dụng phần mềm không có bản quyền trên các thiết bị đã được cung cấp ra thị trường cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Vụ án đầu tiên xử lý hình sự hành vi cài phần mềm lậu
Theo Công an tỉnh Phú Thọ, đây là vụ án đầu tiên tại Việt Nam có các bị can bị khởi tố liên quan đến hành vi cài đặt, sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền.
Trước đó, ngày 11.6, lực lượng chức năng đã đồng loạt khám xét nhiều địa điểm, thu giữ máy tính, thiết bị điện tử cùng nhiều tài liệu phục vụ điều tra.
Quá trình xác minh cho thấy việc sử dụng phần mềm không có bản quyền, đặc biệt là hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office, vẫn diễn ra khá phổ biến. Không ít cá nhân và doanh nghiệp quảng cáo, kinh doanh hoặc chia sẻ phần mềm kích hoạt trái phép thông qua website, diễn đàn công nghệ, mạng xã hội cũng như các sàn thương mại điện tử.
Các công cụ crack hoặc active thường can thiệp vào cơ chế kích hoạt bản quyền của phần mềm nhằm giúp người dùng sử dụng đầy đủ tính năng mà không phải trả phí. Tuy nhiên, việc sử dụng những công cụ này bị xem là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro về bảo mật khi mã độc hoặc phần mềm gián điệp được tích hợp bên trong các bộ cài không chính thức.
Cảnh báo cho doanh nghiệp và người dùng
Vụ việc được xem là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp kinh doanh máy tính cũng như đơn vị tích hợp hệ thống khi cài đặt phần mềm trước khi bàn giao thiết bị cho khách hàng.
Theo các chuyên gia, bên cạnh nguy cơ bị xử lý về dân sự hoặc hình sự, việc sử dụng phần mềm không có bản quyền còn có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ mất an toàn thông tin, rò rỉ dữ liệu hoặc bị tấn công mạng do không nhận được các bản vá bảo mật chính thức từ nhà phát triển.
Trong bối cảnh nhiều cơ quan, tổ chức đang đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ, vụ án này được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong việc siết chặt quản lý đối với hành vi vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam.
