Đây là chip AI đầu tiên của Nga được xây dựng hoàn toàn từ linh kiện và nền tảng nội địa, không sử dụng giấy phép hay thành phần công nghệ từ các nhà cung cấp nước ngoài.
Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của phương Tây tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ bán dẫn tiên tiến, Nga vừa giới thiệu mẫu chip AI nội địa đầu tiên được phát triển hoàn toàn bằng hệ sinh thái trong nước. Sản phẩm mang tên LinQ HX được kỳ vọng sẽ giúp Nga giảm phụ thuộc vào các nền tảng AI nước ngoài, đồng thời đáp ứng nhu cầu xử lý trí tuệ nhân tạo ngay trên thiết bị mà không cần kết nối internet.
Chip AI “Made in Russia” đầu tiên
Tại triển lãm công nghiệp quốc tế Innoprom 2026 diễn ra ngày 8.7, công ty HighTech thuộc Technopolis Moscow chính thức trình làng LinQ HX, chip AI đầu tiên của Nga được phát triển hoàn toàn từ các linh kiện và nền tảng nội địa.
Theo nhà phát triển, LinQ HX được xây dựng trên bộ xử lý LinQ H1M, sản phẩm đã có trong danh mục chứng nhận của Bộ Công Thương Nga. Điểm đáng chú ý là con chip AI này không sử dụng bất kỳ giấy phép hay thành phần công nghệ nào từ các nhà cung cấp nước ngoài, trong bối cảnh Nga gần như bị cắt khỏi chuỗi cung ứng chip bán dẫn toàn cầu kể từ năm 2022.
Sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát, nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Nvidia, Intel và AMD đã ngừng xuất khẩu chip sang Nga, đặc biệt là các bộ xử lý AI vốn đang trở thành tài nguyên chiến lược trên toàn thế giới.
Điểm khác biệt nằm ở AI chạy trực tiếp trên thiết bị
Thay vì phụ thuộc vào điện toán đám mây như nhiều nền tảng AI hiện nay, LinQ HX được thiết kế theo mô hình Edge AI, cho phép toàn bộ quá trình xử lý diễn ra ngay trên thiết bị.
Theo HighTech, dữ liệu được tạo ra, xử lý và lưu trữ trong cùng một hệ thống mà không cần truyền lên máy chủ từ xa hay kết nối internet. Cách tiếp cận này giúp giảm độ trễ, tăng khả năng bảo mật và đảm bảo hệ thống vẫn hoạt động ổn định tại những khu vực có hạ tầng mạng hạn chế.
Đây cũng là xu hướng đang được nhiều hãng công nghệ theo đuổi khi AI ngày càng được đưa lên smartphone, xe tự hành, robot hay các thiết bị IoT thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung tâm dữ liệu.
Đạt 30 TOPS, tiêu thụ điện chỉ 40W
Về thông số kỹ thuật, LinQ HX đạt hiệu năng khoảng 30 TOPS (Tera Operations Per Second), tương đương 30.000 tỷ phép tính mỗi giây.
Con chip AI này có thể chạy đồng thời tối đa 5 mạng nơ-ron khác nhau với độ trễ xử lý chỉ khoảng 1,5-2,3 mili giây, phù hợp cho các ứng dụng cần phản hồi theo thời gian thực.
Một ưu điểm khác là mức tiêu thụ điện năng tối đa chỉ khoảng 40W, thấp hơn đáng kể so với nhiều GPU AI dành cho trung tâm dữ liệu. Nhờ đó, LinQ HX có thể triển khai trên các hệ thống di động, robot tự hành hoặc thiết bị hoạt động bằng pin mà không yêu cầu nguồn điện công suất lớn.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng con số 30 TOPS trên chip AI này chỉ phản ánh hiệu năng suy luận AI (AI inference) trên các mô hình phù hợp. Đây không phải bộ xử lý có khả năng cạnh tranh với GPU AI cao cấp như Nvidia H100 hay Blackwell trong các tác vụ huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Hướng đến giao thông, drone và giám sát an ninh
Theo HighTech, chip AI LinQ HX được phát triển nhằm phục vụ nhiều lĩnh vực đang được Nga ưu tiên đầu tư.
Trong giao thông thông minh, chip có thể xử lý nhận diện biển báo, phát hiện người đi bộ và phân tích tình huống giao thông ngay trên xe mà không cần gửi dữ liệu về trung tâm. Đối với hệ thống camera an ninh, chip hỗ trợ phân tích hình ảnh thời gian thực, nhận diện đối tượng và phát hiện hành vi bất thường trực tiếp tại thiết bị.
Ngoài ra, HighTech cũng hướng tới các ứng dụng trên drone, robot tự hành, tìm kiếm cứu nạn và y tế, đặc biệt tại những khu vực có kết nối internet không ổn định.
Xây dựng hệ sinh thái AI độc lập
Bên cạnh phần cứng, HighTech đang phát triển hệ sinh thái phần mềm xoay quanh LinQ HX.
Con chip AI đã được xác nhận tương thích với Astra Linux, hệ điều hành nội địa được sử dụng rộng rãi trong các cơ quan chính phủ và lĩnh vực quốc phòng của Nga.
Doanh nghiệp cũng ký kết hợp tác với Aquarius và NtechLab để tích hợp LinQ HX vào các nền tảng phân tích video thông minh, nhận diện sinh trắc học và camera AI, dự kiến bắt đầu thương mại hóa từ nửa cuối năm 2026.
Xu hướng Edge AI ngày càng phát triển
Theo Research Nester, thị trường chip AI xử lý trực tiếp trên thiết bị (Edge AI) được dự báo tăng từ khoảng 13,2 tỷ USD hiện nay lên hơn 44 tỷ USD vào năm 2035.
Không chỉ Nga, nhiều quốc gia và tập đoàn công nghệ cũng đang chuyển hướng phát triển các bộ xử lý AI có khả năng hoạt động độc lập, giảm phụ thuộc vào hạ tầng điện toán đám mây.
Trong bối cảnh địa chính trị và chuỗi cung ứng bán dẫn ngày càng phức tạp, LinQ HX cho thấy Nga đang theo đuổi mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái AI tự chủ. Dù hiệu năng chưa thể so sánh với những chip AI hàng đầu của Nvidia hay AMD trong các trung tâm dữ liệu, sản phẩm vẫn là bước tiến đáng chú ý đối với ngành bán dẫn Nga, đặc biệt ở các ứng dụng AI biên đòi hỏi khả năng xử lý cục bộ, độ trễ thấp và hoạt động không phụ thuộc kết nối internet.
