Ba nhà sản xuất chip nhớ gồm Samsung, SK Hynix và Micron đang đối mặt với một vụ kiện tập thể mới tại Mỹ liên quan đến cáo buộc thao túng giá RAM trên quy mô toàn cầu.
Đây là lần thứ ba trong lịch sử ngành bán dẫn, bộ ba này bị cáo buộc bắt tay hạn chế nguồn cung nhằm đẩy giá chip nhớ lên mức cao bất thường.
Vụ kiện cáo buộc ba ông lớn bắt tay thao túng giá RAM
Ngày 25/6, một đơn kiện tập thể đã được đệ trình lên Tòa án Liên bang Quận Bắc California. Nguyên đơn cho rằng Samsung, SK Hynix và Micron đã phối hợp hành động thay vì cạnh tranh độc lập, từ đó kiểm soát nguồn cung và đẩy giá RAM tăng mạnh trong nhiều năm liên tiếp.
Theo hồ sơ vụ kiện, kể từ năm 2022, khi nhu cầu chip nhớ tiêu dùng suy giảm, cả ba công ty đồng loạt cắt giảm sản lượng DRAM truyền thống, giảm đầu tư vào các dòng DDR3 và DDR4, đồng thời chuyển phần lớn năng lực sản xuất sang chip HBM phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Nguyên đơn cho rằng động thái này đã làm nguồn cung DRAM toàn cầu bị thu hẹp đáng kể, tạo điều kiện để giá RAM tăng vọt.
Giá RAM tăng tới 700% trong vòng 4 năm
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của vụ kiện là cáo buộc giá RAM đã tăng khoảng 700% trong vòng bốn năm qua.
Theo lập luận của nguyên đơn, trong một thị trường cạnh tranh bình thường, khi giá tăng mạnh như vậy sẽ có ít nhất một nhà sản xuất mở rộng sản xuất để giành thị phần. Tuy nhiên điều đó đã không xảy ra.
“Cả ba công ty đều thu hẹp nguồn cung cùng lúc thay vì tận dụng cơ hội để cạnh tranh”, nội dung đơn kiện nêu rõ.
Điều này khiến người tiêu dùng, các hãng sản xuất máy tính, điện thoại và trung tâm dữ liệu trên toàn thế giới phải chịu mức chi phí linh kiện ngày càng cao.
Đây là lần thứ ba ngành chip nhớ đối mặt cáo buộc tương tự
Vụ kiện lần này càng thu hút sự chú ý bởi tiền lệ trong quá khứ.
Giai đoạn 1998-2002, Bộ Tư pháp Mỹ từng điều tra hành vi thông đồng giữa các nhà sản xuất DRAM. Khi đó, Samsung Electronics đã nhận tội và nộp phạt gần 300 triệu USD, trong khi SK Hynix phải nộp 185 triệu USD. Micron Technology không bị xử phạt nhờ chủ động hợp tác với cơ quan điều tra.
Đến giai đoạn 2016-2018, thị trường lại chứng kiến một đợt tăng giá RAM lớn khác, kéo theo các cuộc điều tra từ Mỹ và Trung Quốc. Vì vậy, vụ kiện hiện nay được xem là vòng điều tra thứ ba đối với cùng nhóm doanh nghiệp trong cùng một thị trường.
Vì sao không có đối thủ mới tham gia?
Theo hồ sơ vụ kiện, một trong những nguyên nhân khiến giá RAM duy trì ở mức cao là rào cản gia nhập ngành bán dẫn quá lớn. Chi phí xây dựng một nhà máy DRAM hiện đại có thể dao động từ 15 đến 20 tỷ USD và cần nhiều năm để đi vào vận hành.
Ngoài ra, công nghệ sản xuất chip nhớ được bảo vệ bởi hàng chục năm bí quyết kỹ thuật, trong khi các lệnh kiểm soát xuất khẩu công nghệ từ Mỹ cũng khiến nhiều doanh nghiệp mới khó tiếp cận thiết bị tiên tiến. Ngay cả khi sản xuất được chip, nhà cung cấp mới vẫn phải trải qua quá trình chứng nhận kéo dài từ 12 đến 18 tháng trước khi được các khách hàng lớn chấp nhận.
Điều này khiến thị trường DRAM gần như bị thống trị bởi ba nhà sản xuất hiện nay.
Giá RAM tăng kéo theo giá thiết bị điện tử leo thang
Tác động từ việc giá RAM tăng mạnh không chỉ dừng lại ở ngành bán dẫn mà đã lan sang toàn bộ thị trường điện tử tiêu dùng.
Gần đây, Apple đã tăng giá nhiều dòng MacBook và iPad trên toàn cầu. Nhiều hãng smartphone như OnePlus, Nothing và Xiaomi cũng điều chỉnh giá bán sản phẩm. Trong khi đó, Lenovo cảnh báo mức giá linh kiện hiện tại có thể trở thành trạng thái bình thường mới của ngành công nghệ.
Đáng chú ý, Micron vừa quyết định đóng cửa hoàn toàn thương hiệu chip nhớ tiêu dùng Crucial để tập trung nguồn lực cho thị trường AI và các hợp đồng dài hạn đến năm 2030.
Người dùng có thể phải tiếp tục chịu áp lực giá
Hiện Samsung, SK Hynix và Micron chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ kiện.
Tòa án Mỹ cũng chưa công bố lịch xét xử cụ thể. Tuy nhiên, dù kết quả cuối cùng ra sao, vụ kiện đã làm dấy lên những tranh luận mới về mức độ cạnh tranh trong ngành chip nhớ toàn cầu. Nếu các cáo buộc được chứng minh, đây có thể trở thành một trong những vụ kiện chống độc quyền lớn nhất lịch sử ngành bán dẫn, đồng thời giải thích vì sao giá RAM và chi phí thiết bị công nghệ đã tăng mạnh trong những năm gần đây.
Đối với người dùng cuối, điều đáng lo ngại là ngay cả khi vụ kiện được giải quyết, tình trạng khan hiếm nguồn cung chip nhớ phục vụ AI vẫn có thể khiến giá RAM duy trì ở mức cao trong nhiều năm tới.
