Năm 2026 chứng kiến một cơn bão giá chưa từng có trong lĩnh vực bộ nhớ máy tính, đặc biệt là RAM và SSD. Người dùng cá nhân và doanh nghiệp đều đối mặt với áp lực chi phí tăng cao, trong khi những kỳ vọng vào nguồn cung giá rẻ từ Trung Quốc dần trở nên xa vời.
Giá RAM và SSD tăng kỷ lục
Giá RAM trong quý I/2026 đã tăng từ 80% đến 90% so với quý trước đó. Cụ thể, một thanh RAM DDR4 8 GB cho laptop vốn đã tăng 35% vào cuối năm 2025, nay tiếp tục nhảy vọt thêm 91% chỉ trong ba tháng đầu năm 2026. Chip nhớ NAND, thành phần chính tạo nên SSD, cũng ghi nhận mức tăng giá lên tới 100% .
Nguyên nhân chính được cho là sự khan hiếm chip nhớ trên diện rộng và sự ưu tiên của các nhà sản xuất dành cho bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ làn sóng AI, bỏ mặc thị trường PC truyền thống đang “đói” linh kiện. PowerGPU, một trong những nhà lắp ráp PC gaming hàng đầu tại Mỹ, đã cảnh báo về việc điều chỉnh giá toàn bộ PC vào đầu tuần tới do giá SSD và các linh kiện khác tăng mạnh.
Nỗ lực từ Trung Quốc và những rào cản
Trong bối cảnh thiếu hụt bộ nhớ ngày càng nghiêm trọng, nhiều người kỳ vọng vào các nhà sản xuất Trung Quốc như Changxin Memory Technologies (CXMT) và Yangtze Memory Technologies Co. (YMTC) như một “vị cứu tinh”. CXMT đã ra mắt mô-đun bộ nhớ DDR4 32 GB với mức giá chỉ 138-140 USD, bằng khoảng 1/3 so với mức giá 300-400 USD của các đối thủ quốc tế cho cùng một phân khúc sản phẩm máy chủ.
Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng CXMT đang phải sử dụng nhiều giải pháp để “lách” việc không tiếp cận được công nghệ quang khắc EUV, dẫn đến kích thước đế chip (die) lớn hơn khoảng 40-50% so với các sản phẩm cùng dung lượng của SK hynix. Điều này làm giảm hiệu suất trên mỗi tấm wafer và đẩy chi phí sản xuất thực tế lên rất cao khi mở rộng quy mô. Thậm chí, CXMT đang có xu hướng điều chỉnh giá tiệm cận với các nhà sản xuất Hàn Quốc, thay vì duy trì chiến lược “siêu rẻ” như kỳ vọng ban đầu .
Ngoài ra, các hãng bộ nhớ Trung Quốc còn đối mặt với “bức tường” pháp lý từ phương Tây. YMTC đã nằm trong danh sách thực thể (entity list) của Mỹ từ cuối năm 2022, khiến các ông lớn như Apple, HP hay Dell cực kỳ dè dặt trong việc đưa linh kiện Trung Quốc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tác động đến người tiêu dùng và thị trường
Với tình hình hiện tại, việc sở hữu một dàn máy mạnh mẽ với dung lượng lưu trữ lớn đang dần trở thành một món hàng “xa xỉ”. Các nhà sản xuất laptop đang cân nhắc những phương án như giảm dung lượng RAM xuống 8 GB để duy trì mức giá rẻ, hoặc cho phép người dùng tự lắp đặt RAM (Bring Your Own RAM) nhằm tận dụng linh kiện cũ.
Trong khi đó, giấc mơ về những thanh RAM DDR5 hay DDR4 chất lượng cao với mức giá “bình dân” từ các nhà sản xuất Trung Quốc có lẽ vẫn còn rất xa vời. Với những hạn chế về công nghệ và áp lực chính trị hiện nay, hy vọng về một cuộc “giải cứu” thị trường bộ nhớ toàn cầu từ Trung Quốc dường như đang dần vụt tắt.
Người tiêu dùng được khuyến nghị nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi nâng cấp hoặc mua mới các thiết bị sử dụng RAM và SSD trong thời điểm hiện tại, đồng thời theo dõi sát sao diễn biến thị trường để đưa ra quyết định phù hợp.
